السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
211
تفسير الميزان ( فارسي )
بهشتهاى دنيا بوده ، آفتاب و ماه در آن طلوع مىكردند ، و اگر از بهشتهاى آخرت بود ، آدم تا ابد از آن بيرون نميشد . و نيز فرمود : خداى تعالى آدم را در بهشت منزل داد ، و همه چيز را به غير از يك درخت برايش مباح كرد ، و چون مخلوقى از خدا بود ، كه بدون امر و نهى و غذا و لباس و منزل و ازدواج نميتوانست زندگى كند ، چون جز بتوفيق خدا نفع و ضرر خود را تشخيص نميداد ، لا جرم فريب دستورات و سوگند ابليس را خورد ، ابليس نزد او و همسرش آمده گفت : اگر از اين درخت كه خدا شما را نهى كرده ، بخوريد ، فرشته ميشويد ، و براى هميشه در بهشت باقى ميمانيد ، ولى اگر از آن نخوريد ، خدا از بهشت بيرونتان خواهد كرد ، و سپس سوگند خورد ، براى آن دو ، كه من خيرخواه شمايم ، هم چنان كه خداى عز و جل داستان را حكايت كرده ، مىفرمايد : ( ما نَهاكُما رَبُّكُما عَنْ هذِه الشَّجَرَةِ ، إِلَّا أَنْ تَكُونا مَلَكَيْنِ ، أَوْ تَكُونا مِنَ الْخالِدِينَ ، وَقاسَمَهُما : إِنِّي لَكُما لَمِنَ النَّاصِحِينَ ، « 1 » آدم اين سخن را از او پذيرفته از آن درخت خوردند ، و شد آنچه كه خداى تعالى حكايت كرده : ( فَبَدَتْ لَهُما سَوْآتُهُما ) ، يعنى لباسهاى بهشتى كه خدا بر تن آنان پوشانده بود ، بيفتاد ، و شروع كردند به پوشاندن خود از برگ بهشت ، ( وَناداهُما رَبُّهُما : ألَمْ أَنْهَكُما عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ ؟ وَأَقُلْ لَكُما إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُما عَدُوٌّ مُبِينٌ ) ؟ « 2 » بعد از اين عتاب كه خدا بانان كرد ، گفتند : پروردگارا ما به خود ستم كرديم ، و اگر تو ما را نيامرزى ، و رحم نكنى ، حتما از زيانكاران خواهيم بود ، كه قرآن توبه آنان را چنين حكايت كرده : ( رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا ، وَإِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنا ، وَتَرْحَمْنا ، لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ ) ، « 3 » پس خداى تعالى بايشان فرمود : ( فرود شويد ، در حالى كه بعضى دشمن بعضى ديگرتان باشيد ، و شما در زمين قرارگاه ، و تا مدتى معين زندگى داريد ) ، آن گاه امام فرمود : يعنى تا روز قيامت در زمين خواهيد بود ، سپس فرمود : آدم بر كوه صفا هبوط كرد ، و همسرش حوا بكوه مروه ، و بمناسبت اينكه آدم صفى خدا بود ، صفا را صفا ، و بمناسبت اينكه حوا مرئه و زن بود ، كوه مروه را مروه خواندند . آدم چهل روز به سجده بود ، و بر بهشتى كه از دست داده بود مىگريست ، تا آنكه جبرئيل بر او نازل شد ، و گفت آيا جز اين بود كه خدا تو را بدست قدرت خود آفريده و از روح خود در تو دميد ؟ و ملائكه را به سجده بر تو وا داشت ؟ آدم گفت : همين طور بود ، جبرئيل گفت : پس چرا وقتى تو را نهى كرد از خوردن آن درخت ، نافرمانى كردى ؟ آدم گفت : آخر ابليس بدروغ برايم سوگند خورد . « 4 » مؤلف : در اينكه بهشت آدم از بهشتهاى دنيا بوده ، رواياتى ديگر از طرف اهل بيت ع
--> 1 - سوره اعراف 20 و 21 2 - سوره اعراف 22 3 - سوره اعراف آيه 23 4 - تفسير قمى ج 1 ص 43